Yukarıdaki soruyu onlarca kere tekrar tekrar yanıtlamaktan bunaldığım için, borsa (Borsa İstanbul, borsa diye kısaltmaya devam edeceğim) hakkında, temelden ileriye doğru, gerekli olduğuna inandığım bütün bilgileri sıraladığım bir yazı dizisi hazırlamaya çalışacağım. İlk yazı olduğundan borsada hiç işlem yapmamış bireyleri bilgilendirmeye çalışacağım. Bu nedenle bu yazıda borsada nasıl kazanılacağı değil, borsanın ne olduğu ön planda olacak. Yazıların tamamında, borsa oynayan veya oynamayı düşünen insanların sordukları veya sormaları gereken soruları başlıklar halinde açıklayacağım. Başlayalım.

1 - Borsa nedir?

Borsa belli kurallara göre, talep edilen mallar için organize edilmiş piyasaya verilen addır. Örneğin menkul kıymetler (değerli evraklar) ile (örnek olarak hisse senetleri, borçlar) dövizler, belli mallar (ör. Metaller ve diğer hammaddeler) veya türev hesaplamalar ile alınıp satılabilir.

diyor wikipedia. Kendimce yorumlamam gerekirse, bir ürünü satın almak isteyen bireyler ve satmak isteyen bireyleri belirli kurallar çerçevesinde biraraya getiren kuruma denir borsa. Bahsettiğimiz borsa bir menkul kıymetler borsası olduğu için, aslında her ‘borsa oynamak’ isteyen birey hem hisse senedi alacak, hem de aldığı hisseleri satmaya çalışacaktır. Hisseleri düşük fiyattan almak, belirli bir süre sonrasında daha yüksek bir fiyattan satmak, ‘borsa oynayan’ bireyin en temel yapacağı harekettir.

Bunun haricinde borsada güçlü kurumların hisselerini alıp temettü ödemelerini bekleyebilir, açığa alım satım yaparak hızlı kar etme yoluna gidebilir ve daha birçok farklı yoldan para kazanmayı deneyebilirsiniz. Ancak BİST ise sözkonusu olan borsa, borsada işlem yapan bireylerin %99’u yukarıda bahsettiğim, ucuzdan alıp, pahalıdan satmak amacında ilerlemekte.

2 - Neden insanlar borsadan kağıt alıp satıyor?

Çünkü borsadan alınan kağıtların bir değeri var. Paradan çok da farklı değiller. Siz Türk Lirası aldığınızda, Merkez Bankasında stoklanmış altının belirli bir yüzdesini satın almış oluyorsunuz(Yanlış hatırlamıyorsam dolar hariç bütün para birimlerinde benzer bir uygulama var). Bir hisse senedi(kağıt) aldığınızda benzer şekilde, bu defa stoklanmış altının değil, işleyen bir kurumun ufak bir yüzdesini satın almış oluyorsunuz. Şirketin yaptığı hareketlere ve piyasaların durumuna göre de, elinizdeki hisse senedi değer kazanıp kaybediyor. Bunun yanında şirketiniz, ettiği karın bir kısmını sizinle paylaşabiliyor. Ancak tekrar hatırlatmak gerekirse BİST üzerinden yapılan işlemlerin çoğunluğu kağıdı ucuza alıp pahalıya satma hedefiyle ilerliyor.

3 - Ee o zaman sürekli birileri borsada kaybediyor?

Hem evet, hem hayır. Evet birileri bu kağıtları zirvelerinden alıyor, ve daha düşük fiyatla satmaya zorlanıyor bazen. Ama bu hikayenin sonu değil. Çünkü bir hissede kaybettiğini bir başka hissede kazanabiliyor, genel yükseliş mevcutken hisseleri elinde bulunduranlar, bazen düşüşün sonunda hala hisseleri elinden çıkartamamış oluyorlar. Açıkçası bu noktada o kadar çok değişken mevcut ki, kimin kazandığını kimin kaybettiğini her zaman söylemek mümkün olmuyor. Açığa alım satım gibi işlemler de işin içerisine girerse, bu kadar az bilgiyle böyle yorumlar yapmak sadece yanlış doğurur.

4 - Nasıl alıp satıyorum?

Öncelikle bir yatırım hesabına ihtiyacınız var. Yatırım hesabı açmak için bankaların yatırım kurumları olduğu gibi, yanında bağımsız kurumlar da mevcut. Bunlardan birkaç tanesini örnek vermek gerekirse,

  • Gedik Yatırım
  • İntegral Menkul
  • Sanko Menkul
  • Bizim Menkul
  • Egemen Menkul

gibileri gösterilebilir. Bu kurumların hepsinin uyguladığı bir komisyon miktarı, ve belki bazılarında yıllık hesap işletim ücreti olabilir. Ayrıca hesabınızı kendiniz internetten emir vererek mi işleteceksiniz, yoksa paranızın kontrolünü oradaki insanlara mı bırakacaksınız konusu mevcut. Eğer paranızın sizin adınıza işletilmesini isterseniz, komisyon oranları ve kurumun kestiği Brokerrakamlar doğal olarak yükseliyor. Ama eğer paranızın kontrolünü kendinizde tutmayı seviyorsanız -benim gibi- o zaman 10000’de 3’e kadar düşen komik komisyon oranları bulabilirsiniz.

Benim şahsen kullandığım Finansonline. Küçük yatırımcılara uyguladıkları 1000’de 1’lik komisyon oranları bana makul gözüküyor. İllet mobil uygulaması hariç geri kalan bütün hizmetlerinden son derece memnun olduğum bir kurum. Mobil uygulama konusunda da Matriks ve Forex firmalarının iğrenç tasarımcıları, doğru düzgün kodlamayı bilmeyen programcıları ve inanılmaz başarısız vizyonlarını göz önüne aldığımızda, nasıl olsa tekel olmuş bu iki kurumdan birisinin kucağına düşeceğinizden zaten fazla şansınız yok.

Alım satımın ilk aşaması olarak ya bir bankanın yatırım kurumundan, ya da yukarıda bahsettiğim bankalardan bağımsız yatırım kurumlarından bir tanesinde hesap açtırmanız gerekiyor. O hesaba para aktardıktan sonrasında, artık işlem yapabilir konuma geliyorsunuz ama bu işlemlerin detaylarına diğer yazılarda girmeyi planlıyorum.

5 - Peki borsa'yı nerden takip edebilirim?

Borsa’yı takip etmek için günümüzde birçok araç gereç mevcut. Bunların en başında tabi ki web siteleri geliyor. Aynı zamanda hisselere yorum yapılan birçok web sitesi de mevcut. Bunu mobil uygulamalarla desteklediğimiz zaman, borsayla iletişiminizi koparmayabiliyorsunuz.

Sadece fiyatları değil, hisselerle ilgili yorumların yapıldığı ortamları takip etmek de çok önemli. Sizin görmediğiniz, atlayabileceğiniz bir detayı bir başka yatırımcı farketmiş olabiliyor ve böyle detayları öğrenmek bazen büyük hataları yapmanızı engelleyebiliyor. Birkaç tanesini saymak gerekirse,

gibi örnekler verebiliriz.

Tabi bunların yanında, aracı firmanızın uygulaması da bütün işlemlerinizi yapmanıza imkan tanıyacaktır muhtemelen.

Nasıl başlamalı?

Benim tavsiyem borsaya komik diyebileceğimiz bir rakamla girmeniz. Ben 500 TL para yatırarak ilk hissemi satın almıştım. Bu sayede dilediğimce risk alıp, hisselerin hareketlerini gözlemlemiş, 3 ay sonrasındaysa 300 TL kar etmiş bulunuyordum.

Borsa’da BİST30 hisseleri olarak adlandırılan, genellikle bankalardan veya diğer büyük kuruluşlardan oluşan bir hisse listesi mevcut. Bu liste içerisindeki hisseler, genellikle daha güvenli ve daha az hareketli hisseler olarak bilinirler(tabii ki aksi durumlar oluyor). O nedenle başlangıç olarak, BİST30 listesinde düşüşte olan hisselerden birisini seçerek başlamanız, sizin için en faydalı seçenek olabilir.

Dilerseniz, yukarıda listelediğim uygulama ve web sitelerinin bazılarında, aslında işlem yapmasanız bile, işlem yapmış gibi hesap yaptırarak, eğer borsada tahmin ettiğiniz işlemleri yapsaydınız ne durumda olacağınızı görebilirsiniz. Ancak gerçekten kaybedip kazanmak işin paranızı yatırıp hisseye girdiğinizde, emin olun hafızanız çok daha iyi çalışıyor ve hissesine sahip olduğunuz kurumun yaptığı herşeyi ama herşeyi otomatik olarak takip edip hisse hakkındaki bilginizi çok genişletebiliyorsunuz.

Şimdilik bu kadar, bir sonraki yazımda hisse almak ve satmak işlemlerinin nasıl yapıldığını örnekleriyle göstereceğim.

Bol kazançlar.